نامردمى بزرگان و گردانندگان جامعهء آن روز باخبر باشد مىپذيرد كه اين تعريف‌ها از هر تعريف رسمى و خ پدانتيك « 1 » معمول كارگرتر و واقع‌گرايانه‌تر است . ده فصل اين رساله از اينقرار است : 1 ) در دنيا و مافيها ؛ 2 ) در تركان و اصحاب ايشان ؛ 3 ) در قاضى و متعلّقات آن ؛ 4 ) در مشايخ و ما يتعلّق بهم ؛ 5 ) در خواجگان و عادات ايشان ؛ 6 ) در ارباب پيشه و اصحاب مناصب ؛ 7 ) در شراب و متعلّقات آن ؛ 8 ) در بنگ و لواحق آن ؛ 9 ) در كدخدايى و ملحقات آن ؛ 10 ) در حقيقت مردان و زنان . گذشته از اين ده فصل ، رسالهء تعريفات ، شامل يك بخش ديگرى است بنام تعريفات ملّا دوپيازه ، كه آن نيز ملحقاتى دارد و در پايان برخى تعاريف آمده كه بقول نويسندهء بزرگ « از كتب افرنجيّه نقل شده » است . در اينجا تنها چند نمونه بدست مىدهيم تا ارزش آن معلوم گردد : ( الدنيا ) - آنچه كه هيچ آفريده در وى نياسايد ؛ ( الدانشمند ) - آنكه عقل معاش ندارد ، و ( الجاهل ) - دولتيار ؛ ( القاضى ) - آنكه همه او را نفرين كنند ؛ ( الرّشوه ) - كارساز بىنوايان و مستمندان ؛ 3 . رسالهء دلگشا . اين رساله بزرگ‌ترين و مبسوطترين نوشتهء عبيد است . در آغاز اين رساله ، اين نويسندهء شوخ طبع علّت پرداختن خود به هزل و طنز را بيان مىكند . شكّ نيست كه آنچه در اين رساله آورده از آن خود او نيست ، و به استثناى چند داستان تازى و حدود بيست و هفت قصّه كه خود ساخته و يا از رويدادهاى تاريخى الهام گرفته و در آنها اوضاع زمانهء خود را با زبردستى منعكس ساخته ، آنها را يكسره از كتابهاى ادبى گذشتگان التقاط كرده و يا از تازى بپارسى برگردانده است ؛ جز اينكه در اين كار نيز تنها به تقليد اكتفا نكرده است زيرا اوّلا : برخى شخصيّت‌هاى گذشته را كه چندان آشنا نبوده‌اند به نامهاى آشناترى عوض كرده است تا خوانندگان را خواندن و بخاطر سپردن آنها آسان باشد ؛ ثانيا : در برگردانيدن آنها به پارسى سره بىنهايت استادى نشان داده و

--> ( 1 ) . ( لفظى ؛ فضل‌فروشانه - ) . Pedantic .